Podważenie umowy kredytu złotowego ze zmiennym oprocentowaniem wymaga podjęcia konkretnych kroków prawnych. W tym artykule przedstawimy Ci, jak wygląda cała procedura – od pierwszej wizyty w kancelarii aż do złożenia pozwu do sądu.
Analiza umowy kredytu
Pierwszym krokiem, jaki powinien podjąć każdy kredytobiorca zainteresowany usunięciem WIBOR-u ze swojego kredytu, jest dokładna analiza umowy zawartej z bankiem.
Najlepiej skorzystać z pomocy kancelarii wyspecjalizowanej w sprawach bankowych i finansowych. Należy przeczytać nie tylko samą umowę, ale także załączniki oraz regulaminy, w których również mogą znajdować się niedozwolone klauzule.
Musimy ustalić:
- czy bank zastosował w umowie stałe czy zmienne oprocentowanie;
- jaką przyjął stawkę referencyjną oprocentowania (WIBOR 3M / 6M / 12M);
- jaką marżę bank doliczył do stawki referencyjnej, czy jest ona stała czy ulega zmianom w zależności od spełnienia określonych warunków;
- jakie są reguły naliczania odsetek – jak często one się zmieniają, jakie parametry są brane pod uwagę (czy jest to WIBOR z dnia pobrania raty czy np. dnia poprzedzającego pobranie raty);
- jakim kalendarzem odsetkowym bank się posłużył.
Dodatkowo, warto zwrócić uwagę na wszelkiego rodzaju pouczenia o ryzyku zmiennego oprocentowania. Banki przy umowach kredytowych często przedstawiały kredytobiorcom do podpisu gotowe oświadczenia (zawierające wykresy lub tabele) na temat potencjalnego wzrostu stawki referencyjnej WIBOR.
Z reguły były one lakoniczne i nie obrazowały rzeczywistych ryzyk związanych ze wzrostem oprocentowania. Paradoksalnie, mogą one więc działać na korzyść kredytobiorcy.
Na tym etapie należy też ustalić kto z kredytobiorców będzie występował z roszczeniami wobec banku. Ma to znaczenie np. w przypadku śmierci którejś z osób zaciągających kredyt albo rozwodu kredytobiorców. Ważne jest, kto faktycznie przejął spłatę zobowiązania i spełniał świadczenia nienależne na rzecz banku.
Pozyskanie zaświadczenia z banku
Jeśli już wiemy, że nasza umowa może zawierać klauzule niedozwolone, musimy zgromadzić dokumenty potrzebne do wyliczenia wysokości roszczenia. Najlepiej skierować do banku wniosek o wydanie zaświadczenia na temat obsługi kredytu.
We wniosku należy poprosić o następujące dane:
- datę wypłaty oraz wysokość wypłaconego kredytu (poszczególnych transz);
- historię spłaty kredytu z rozbiciem na część odsetkową i kapitałową rat;
- historię zmiany oprocentowania;
- kopię wszystkich aneksów do umowy kredytu.
Na podstawie tych danych będzie można ustalić, ile dokładnie odsetek bank od nas pobrał na dotychczasowym etapie wykonywania umowy, jaka część tych odsetek wynikała ze stosowania WIBOR-u i o jaką kwotę możemy walczyć w sądzie.
Wniosek można wysłać pocztą na adres siedziby banku lub złożyć w dowolnej placówce bankowej. Za wydanie zaświadczenia bank może pobrać opłatę rzędu 100-300 zł, która zostanie doliczona do kolejnej raty kredytu.
Wezwanie do zapłaty do banku
Gdy mamy już wyliczone roszczenie, przed wytoczeniem powództwa należy jeszcze wyczerpać polubowną drogę rozwiązania sporu. Skierowanie do banku przedsądowego wezwania do zapłaty to bardzo ważna czynność, ponieważ manifestuje, że kredytobiorca zdaje sobie sprawę z wadliwych klauzul zawartych w jego umowie (co ma znaczenie z punktu widzenia przedawnienia) oraz stawia roszczenie o zapłatę w stan wymagalności. Jest to też wymóg formalny pozwu zgodnie z treścią art. 187 § 1 pkt 3) k.p.c.
Bank traktuje wezwanie jako reklamację i udziela odpowiedzi w ciągu 30 dni od otrzymania pisma. Z reguły jest to odpowiedź negatywna. Warto jednak się z nią zapoznać, aby zobaczyć, jaką argumentację bank stosuje dla obrony wskaźnika oprocentowania – bo przypuszczalnie taką samą argumentację powtórzy potem na sali sądowej.
Po bezskutecznym upływie terminu na zapłatę wyznaczonego w wezwaniu, można domagać się od banku odsetek ustawowych za opóźnienie.
Przygotowanie i złożenie pozwu
Następnie przechodzimy do kluczowego etapu, jakim jest przygotowanie i złożenie w sprawie pozwu. Pozew to pismo procesowe inicjujące spór na etapie sądowym. Kieruje się go do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kredytobiorcy (art. 37(2) k.p.c.) lub sądu właściwego dla siedziby banku albo oddziału, w którym zaciagliśmy kredyt. Jeśli wartość roszczenia nie przekracza 100 000 zł, właściwy będzie sąd rejonowy, a jeśli przewyższa tę sumę – sąd okręgowy.
Z wniesieniem pozwu wiąże się konieczność uiszczenia opłaty sądowej od pozwu w stałej wysokości 1000 zł, a jeżeli reprezentuje nas fachowy pełnomocnik – także opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł od każdego z powodów. Opłaty te są niezależne od wynagrodzenia kancelarii za prowadzenie sprawy.
Pozew w sprawie WIBOR najlepiej sformułować kaskadowo, z wykorzystaniem roszczeń głównych i ewentualnych. Wszystko zależy od oczekiwań i sytuacji finansowej klienta w danej sprawie. Możemy domagać się m.in.
- wyeliminowania z umowy klauzul dotyczących stawki referencyjnej WIBOR i rozliczenia kredytu tylko według marży banku (tzw. odwiborowanie kredytu);
- całkowitego usunięcia z umowy oprocentowania;
- uznania umowy za nieważną w całości, co poskutkuje zwrotem wszystkich dotychczas spłaconych rat, przy jednoczesnym obowiązku zwrotu na rzecz banku wypłaconego kapitału.
Niektóre umowy kredytowe zawierają nie tylko wadliwe klauzule oprocentowania z odwołaniem do WIBOR, ale również inne uchybienia, które podpadają pod sankcję kredytu darmowego. Warto, aby pozew zawierał argumentację również w tym zakresie, gdyż wzmocni to pozycję kredytobiorcy w sporze z bankiem.
Wraz z pozwem można złożyć wniosek o zabezpieczenie, którego celem jest wstrzymanie płatności dalszych rat kredytowych w całości lub części na czas trwania procesu. W ostatnim czasie sądy polskie coraz chętniej udzielają takiego zabezpieczenia – można przywołać choćby postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 1 grudnia 2025 r., sygn. II C 1389/25 czy postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 16 stycznia 2026 r., sygn. II C 3899/25. Wniosek złożony razem z pozwem nie podlega osobnej opłacie. Niewątpliwie może zaś przynieść kredytobiorcy znaczącą ulgę finansową.
Po otrzymaniu pozwu, sąd nadaje sprawie sygnaturę i sprawdza, czy pismo spełnia wymogi formalne tj. opłata, załączniki, prawidłowe określenie stron, właściwość miejscowa i rzeczowa. Jeśli pozew został złożony poprawnie, sprawie nadaje się dalszy bieg (w szczególności rozpoznaje wniosek o zabezpieczenie i doręcza przeciwnikowi odpis pozwu). Potem zaś zaczyna się właściwa bitwa.
O tym, jak dokładnie wygląda przebieg postępowania sądowego w sprawie WIBOR, piszemy w osobnym artykule na blogu.
Anna Sekura-Konopka
radca prawny
Zdjęcie: RDNE Stock project
***
Ile dni ma rok – czyli jak banki zawyżają odsetki w umowach kredytowych
Wybierając kredyt hipoteczny, skupiamy się zazwyczaj na wysokości oprocentowania. Im niższa marża, tym kredyt wydaje się tańszy i bardziej atrakcyjny. Tymczasem sama wartość liczbowa odsetek nie pokazuje realnych kosztów kredytu. Istotny jest bowiem także sposób naliczania odsetek w czasie, czyli kalendarz odsetkowy [Czytaj dalej…]
